Het AI-debat rond ERP wordt vaak als technologie gezien, terwijl het in werkelijkheid gaat over de vraag wie er mag ingrijpen in hoe organisaties werken. We doen alsof het een keuze is tussen AI in het ERP of daarbuiten, maar die tegenstelling leidt af van waar het echt over gaat.
AI buiten ERP heeft alle vrijheid om te rekenen, combineren en voorspellen, maar geen verantwoordelijkheid om iets te veranderen. ERP is de plek waar voorraad, geld en verplichtingen samenkomen en waar beslissingen worden genomen die niet vrijblijvend zijn.
ERP-leveranciers stellen hun AI-agents steeds vaker open via API’s. Aan de buitenkant kun je analyses maken, voorspellingen doen en voorstellen genereren voordat iemand besluit. Het oogt als veel vrijheid, maar alles blijft gebonden aan het datamodel, de proceslogica en de governance van het platform.
Volledig onafhankelijke datalagen zijn vooralsnog toekomstmuziek. Leveranciers richten hun eigen dataplatforms in als een zwaartekrachtveld: alle toepassingen komen daar samen, AI genereert er de inzichten, maar de regie over structuur en governance blijft stevig in handen van het platform.
ERP-leveranciers doen dit om hun eigen modulaire landschap te versterken. Binnen hun datamodel, proceslogica en governance werken toepassingen optimaal samen. De echte intelligentie zit in de samenhang tussen data, processen en verantwoordelijkheid, en die is voor externe partijen nooit volledig zichtbaar, laat staan af te dwingen. Het is niet vrijblijvend en zeker niet gratis.
Daardoor verschuift niet de macht, maar het werk. Buiten het ERP wordt steeds meer gedacht, gerekend en voorbereid. Binnen het ERP wordt beslist en uitgevoerd. Niet omdat dat technologisch handiger is, maar omdat daar eigenaarschap, controle en gevolgen samenkomen.
Zolang AI buiten die kern opereert, blijft het beperkt tot inzicht. Het laat zien wat beter kan, maar verandert niets aan wat er gebeurt.
Organisaties die AI alleen buiten het ERP laten draaien, creëren zo’n shadow IT: een schaduwwereld van inzichten die nooit tot actie leidt.
Zodra AI mag handelen, raken inzichten direct aan processen, verantwoordelijkheden en keuzes die organisaties liever ongemoeid laten. De behoefte aan menselijk toezicht neemt daardoor toe: organisaties moeten actief volgen hoe deze autonome agents functioneren.
De werkelijkheid van 2026 is geen verplaatsing van AI naar buiten. AI buiten ERP kan inzichten genereren, maar alleen binnen ERP worden besluiten genomen en uitgevoerd.
Wie AI inzet zonder die kern te raken, krijgt vooral zicht.
Wie ERP blijft gebruiken zonder AI, betaalt steeds meer voor stilstand.
De vraag is dus niet waar AI hoort, maar of een organisatie bereid is verantwoordelijkheid te nemen voor wat AI zichtbaar maakt.